नगरसेवकाची तक्रार कशी करायची?

नगरसेवकाची तक्रारीचे कारण काय असू शकते ?

1. नगरसेवकाविरुद्ध खालील प्रकारच्या तक्रारी करता येतातः
2. भ्रष्टाचार, लाचखोरी किंवा निधीचा गैरवापर.
3. जनतेच्या कामात अडथळा आणणे.
4. गैरवर्तन, धमकी देणे किंवा पक्षपात करणे.
5. नगरपालिकेच्या नियमांचे उल्लंघन करणे.
6. कामे न करणे / निधी अडकवून ठेवणे.

नगरसेवकाची तक्रार कुठे करायची ?

तक्रारीचे स्वरूप आणि गंभीरतेनुसार पुढील ठिकाणी करता येतेः

1 मुख्य अधिकारी / नगराध्यक्ष (Municipal Council/Corporation)

लेखी तक्रार द्या (स्वाक्षरीसह, पुरावे असल्यास जोडा).

त्यांनी कारवाई केली नाही तर पुढच्या स्तरावर जा.

2 महानगरपालिका आयुक्त / मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO)

मोठ्या शहरांमध्ये (उदा. पुणे, मुंबई, नागपूर) Commissioner कडे तक्रार.

नगरपरिषदांमध्ये - Chief Officer कडे तक्रार.

3 राज्य शासन - नगर विकास विभाग

https://urban.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर "Public Grievance" पर्याय आहे.

ऑनलाइन तक्रार नोंदवता येते.

4 लोकायुक्त / उप-लोकायुक्त

जर तक्रार भ्रष्टाचार, गैरवर्तन किंवा पदाचा गैरवापर याबाबत असेल तर Maharashtra Lokayukta कडे द्या.

संकेतस्थळ: https://lokayukta.maharashtra.gov.in

5 राज्य निवडणूक आयोग (जर निवडणुकीतील गैरप्रकार असतील तर)

https://mahasec.maharashtra.gov.in

तक्रारीत काय लिहावे?

तक्रार पत्रात पुढील गोष्टी स्पष्ट असाव्यातः

1. तुमचे नाव, पत्ता, मोबाईल नंबर

2. नगरसेवकाचे नाव, विभाग (वार्ड) क्रमांक

3. तक्रारीचे तपशील (कधी, कुठे, काय घडले)

4. पुरावे (फोटो, व्हिडिओ, कागदपत्रे असल्यास)

5. कारवाईची मागणी - उदा. चौकशी, निलंबन, तपास

नगरसेवकाची तक्रारीनंतर काय होते ?

• संबंधित अधिकारी चौकशी आदेश देतात.
• पुरावे ठोस असल्यास तपास सुरू होतो.
• लोकायुक्त प्रकरणांमध्ये तपास अहवाल राज्य सरकारकडे जातो.
• दोष सिद्ध झाल्यास नगरसेवकाविरुद्ध निलंबन, पदच्युती किंवा फौजदारी कारवाई होऊ शकते.

उपयुक्त संपर्क

• Maharashtra Lokayukta: 022-2202 1221
• Urban Development Dept. Complaint Cell: 1800-120-8040
• MAHA Online Complaint Portal: https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in

नगरसेवकाची तक्रार करताना लक्षात ठेवायच्या गोष्टी

1 तक्रार लिखित स्वरूपात असावी - तोंडी तक्रारींकडे बहुतेक वेळा दुर्लक्ष केलं जातं.

2 तुमच्याकडे पुरावे असावेत फोटो, व्हिडिओ, रेकॉर्डिंग, बिल, कागदपत्रे इ.

3 तक्रारीची पावती घ्या - तक्रार दिल्यानंतर acknowledgment slip किंवा inward number घ्या.

4 ऑनलाइन तक्रार केल्यास complaint ID जतन करा.

5 फॉलोअप करा - ठराविक वेळेत (१५ ते ३० दिवसांत) प्रतिसाद न मिळाल्यास पुढच्या स्तरावर जा.

कायदेशीर कारवाई शक्य असलेले प्रकार

1. भ्रष्टाचारः महाराष्ट्र लाचलुचपत प्रतिबंधक विभाग (ACB) कडे तक्रार करता येते.
2. संकेतस्थळ: https://acb.maharashtra.gov.in
3. धमकी / गंडा घालणेः थेट पोलीस ठाण्यात FIR.
4. पदाचा गैरवापरः लोकायुक्त किंवा नगर विकास विभाग.
5. विकासकामात अनियमितताः लेखापरीक्षण अहवालाची मागणी / RTI द्वारे माहिती घेऊन तक्रार.

• RTI (माहिती अधिकार) वापरून पुरावे मिळवा
• तुम्ही RTI अर्ज करून खालील माहिती मिळवू शकताः
• संबंधित विभागाच्या कामांवरील खर्च, मंजूर निधी, ठेकेदारांची माहिती.
• नगरसेवकाच्या बैठकींमधील उपस्थिती व कामगिरी.
• RTI Portal: https://rtionline.maharashtra.gov.in

जर तक्रारीवर कारवाई होत नसेल तर

1. लोकायुक्तकडे पुनर्तक्रार (Appeal).

2. राज्यपाल / मुख्यमंत्री कार्यालयात ई-मेलद्वारे तक्रार.

cm@maharashtra.gov.in

governor@maharashtra.gov.in

3. पत्रकार माध्यमांमध्ये विषय मांडणे / सोशल मीडियावर पुराव्यासह जनजागृती.

व्यावहारिक टिप्स

• तक्रार करताना भावनिक भाषा न वापरता फक्त तथ्याधारित मुद्दे लिहा.
• दोन साक्षीदारांची नावे आणि स्वाक्षऱ्या असतील तर विश्वासार्हता वाढते.
• तक्रार नोंदवण्यापूर्वी तिची कॉपी स्वतःकडे ठेवा.
• जर तक्रार मोठ्या भ्रष्टाचाराशी संबंधित असेल तर Whistleblower
• Protection Act अंतर्गत संरक्षण मिळू शकते.