RFO म्हणजे कोण?

RFO - Range Forest Officer

मराठीत यांना वनपरिक्षेत्र अधिकारी असे म्हणतात.

RFO कोणत्या विभागात काम करतो?

• वन विभाग (Forest Department)
• पर्यावरण, वन व हवामान बदल मंत्रालय (राज्य स्तरावर - महाराष्ट्र शासन)

RFO चे मुख्य काम काय असते ?

• वन क्षेत्राचे संरक्षण करणे
• बेकायदेशीर वृक्षतोड थांबवणे.
• वन्यजीव संरक्षण व शिकारीवर नियंत्रण.
• जंगलातील आग (Forest Fire) रोखणे.
• वन कायद्यांची अंमलबजावणी.
• गावकरी व वनहक्क धारकांशी समन्वय.
• वनरक्षक (Forest Guard) व इतर कर्मचाऱ्यांवर नियंत्रण.

RFO ची पोस्टिंग कुठे असते ?

• Forest Range (वनपरिक्षेत्र).
• प्रत्येक जिल्ह्यात अनेक Forest Ranges असतात.

RFO कसा बनता येते?

MPSC (महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग) मार्फत परीक्षा.

परीक्षा नाव: RFO / State Forest Service परीक्षा

शैक्षणिक पात्रता (थोडक्यात)

• विज्ञान शाखेतील पदवी (Agriculture / Forestry / Botany/
• Zoology/Engineering इ.)
• शारीरिक क्षमता व मैदानी चाचणी आवश्यक.

RFO चा दर्जा (Rank)

Class-II Gazetted Officer.

RFO चा वरिष्ठ अधिकारी कोण?

• ACF - Assistant Conservator of Forests
• DCF - Deputy Conservator of Forests

RFO कडे कोणते अधिकार असतात ?

• वन गुन्ह्यांमध्ये आरोपीला ताब्यात घेण्याचा अधिकार.
• बेकायदेशीर लाकूड, वाहने, साहित्य जप्त करण्याचा अधिकार.
• Forest Act, Wildlife Act अंतर्गत गुन्हे नोंदवणे.
• जंगलात तपास व पंचनामा करण्याचा अधिकार.

RFO = पोलीस अधिकार ?

• होय, वन गुन्ह्यांच्या बाबतीत RFO ला पोलीससारखे अधिकार असतात. पण हे अधिकार फक्त वन क्षेत्र व वन कायद्यांपुरते मर्यादित असतात.

RFO आणि वन्यजीव संरक्षण

• व्याघ्र प्रकल्प (Tiger Reserve) मध्ये महत्त्वाची भूमिका.
• वन्यप्राण्यांचा मृत्यू / हल्ला तपास.
• मानव-वन्यजीव संघर्ष नियंत्रण.
• नुकसानभरपाई प्रस्ताव तयार करणे.

RFO चा पगार (2025 अंदाजे)

• ₹56,100-₹1,77,500 (Pay Matrix Level-10)
• DA, HRA, TA, Forest Allowance वेगळी.
• सरकारी निवास, वाहन सुविधा (काही ठिकाणी).

प्रमोशन सिस्टीम

• RFO →
• ACF (Assistant Conservator of Forests)
• DCF (Deputy Conservator of Forests)
• CF (Conservator of Forests)

RFO ची ट्रेनिंग कुठे होते?

• Central Forest Academy / State Forest Training Institute
• मैदानी प्रशिक्षण (Field Training) खूप कठीण असते.
• जंगलात राहून प्रत्यक्ष काम शिकवले जाते.

RFO जॉबमधील धोके

• नक्षलग्रस्त व दुर्गम भागात पोस्टिंग.
• वनमाफिया, लाकूड तस्कर यांचा धोका.
• वन्यप्राण्यांशी प्रत्यक्ष सामना.

RFO आणि ग्रामस्थ

• वनहक्क कायदा (Forest Rights Act) अंमलबजावणी.
• गावसभा, आदिवासी समाजाशी समन्वय.
• वृक्षलागवड योजना राबवणे.