Collector land म्हणजे काय आणि विकत घेताना काय काळजी घ्यावी?

Collector Land" म्हणजे अशी जमीन जी शासनाने/कलेक्टरने काही अटींवर कुणाला दिलेली असते.

ही जमीन सामान्यतः पुनर्वसन, भूकंपग्रस्त, प्रकल्पग्रस्त, दलित/वंचित, सैनिक, स्वातंत्र्यसैनिक अशा विशिष्ट लोकांना सवलतीच्या दराने किंवा मोफत दिलेली असते.

या जमिनीवर "Non-Transferable" (न हस्तांतरणीय) अशा अटी असतात म्हणजे ठराविक काळापर्यंत ती विकता येत नाही.

कलेक्टर परवानगीशिवाय अशी जमीन विकणे-बांधकाम करणे बेकायदेशीर ठरते.

Collector Land विकत घेताना घ्यायची काळजी

1 7/12 उतारा तपासा

त्यात "शासकीय अनुदानित जमीन" किंवा "Class II Land” अशी नोंद असते.

"Class I Land" म्हणजे सामान्य जमीन जी मुक्तपणे विकता येते, पण "Class II" ही कलेक्टरच्या अटींसह असते.

2 अटी तपासा

जमिनीवर "बिनअटी" रूपांतरण (Conversion to Class I) झाले आहे का हे खात्री करा.

अजूनही Collector परवानगी लागते का हे Talathi / Tahsildar ऑफिसमध्ये नोंदीतून बघा.

3 Collector ची परवानगी घ्या

Class ।। जमीन विकत घ्यायची असल्यास, विक्रेत्याने Collector कडे अर्ज करून परवानगी (Sanction Order) घेतलेली असणे आवश्यक आहे.

ही परवानगी दस्तऐवजात नमूद असावी.

4 फसवणूक टाळा

अनेकदा लोक Collector Land सामान्य जमिनीप्रमाणे विकतात पण नंतर व्यवहार रद्द ठरतो.

अशा जमिनीवर बँक कर्जही मिळत नाही.

5 बदल नोंद (Mutation Entry) तपासा

विक्रीनंतर खरी नोंद झाली आहे का ते पहा.

Collector ने दिलेली सवलत मोडली आहे का हे खात्री करा, कारण मोडल्यास जमीन सरकारकडे परत जाते.

Collector Land चे प्रकार

1. Class I Land (मुक्त जमीन)

मुक्तपणे विक्री/हस्तांतरण करता येते.

कोणतीही Collector परवानगी लागत नाही.

बँक लोन मिळणे सोपे.

2. Class II Land (अटींची जमीन)

Collector / सरकारने विशिष्ट लोकांना दिलेली.

Collector परवानगीशिवाय विकता येत नाही.

अटी मोडल्यास जमीन सरकारकडे परत जाते.

Collector Land ची वैशिष्ट्ये

• साधारणतः पुनर्वसन (Rehabilitation), प्रकल्पग्रस्त (Project Affected), भूकंपग्रस्त, सैनिक/स्वातंत्र्यसैनिक, मागासवर्गीय यांना दिलेली असते.
• अनुदानित किंमत (Subsidized Price) किंवा मोफत दिली जाते.
• जमिनीवर "अटींची जमीन" (Conditional land) अशी नोंद असते.

कायदेशीर धोके

• अटी मोडून घेतलेली जमीन बेकायदेशीर खरेदी ठरते.
• Collector कधीही अशी जमीन जप्त करू शकतो.
• अशा जमिनीवरून वाद, कोर्ट केस, फसवणूक यांची शक्यता जास्त असते.

विकत घेताना खास खबरदारी

1 Collector Sanad / Order तपासा विक्रीला Collector ची परवानगी आहे का?

2 7/12 उतारा - "Class II" की "Class ।" आहे ते बघा.

3 Mutation (फेरफार नोंद) व्यवहार झाल्यावर जमिनीची नोंद व्यवस्थित बदलली आहे का ?

4 Encumbrance Certificate (EC) - जमिनीवर कोणते कर्ज / बंधन नाही ना?

5 Legal Opinion – अनुभवी वकील/अॅडव्होकेटकडून कागदपत्रे तपासून घ्या.

6 बँक Loan Eligibility जर बँक कर्ज देत नसेल तर समजा जमीन अजूनही "Class II" मध्ये आहे.

महत्वाचे नियम (Maharashtra Land Revenue Code नुसार)

• Collector Land विकत घेण्यासाठी Collector Permission आवश्यक.
• परवानगी न घेता केलेला व्यवहार "अवैध (Void)" ठरतो.
• अटींच्या जमिनीचे Class । मध्ये रूपांतर (Conversion) झाले की ती सामान्य जमीन होते.

Collector Land घेण्याची प्रक्रिया

1. जमीन ओळखा

सर्वात आधी 7/12 उतारा व फेरफार नोंदी तपासा.

त्या जमिनीवर Class II (अटींसह जमीन) अशी नोंद आहे का हे पहा.

2. Collector Permission घ्या

जर जमीन Class ।। असेल, तर विक्रेत्याने Collector कडे विक्रीसाठी अर्ज करावा लागतो.

Collector अर्ज तपासून परवानगी देतो किंवा नाकारतो.

ही परवानगी Sanad / Sanction Order स्वरूपात मिळते.

3. Class II → Class । रूपांतरण (Conversion)

काही वेळा जमीन Class ।। असली तरी तिचे Class । मध्ये रूपांतरण करून घेता येते.

रूपांतरणासाठी Collector कडे अर्ज, शुल्क व दंड भरावा लागतो.

रूपांतरण मंजूर झाल्यावर जमीन "मुक्त जमीन" (Freehold) बनते.

4. दस्तऐवज तपासा

परवानगी मिळाल्यानंतरच Sale Deed (खरेदी-विक्री करार) नोंदवता येतो.

नोंदणी झाल्यावर Mutation (फेरफार नोंद) करून नवे मालक म्हणून तुमचे नाव 7/12 वर चढवावे.

5. कायदेशीर तपासणी

व्यवहाराआधी नेहमी वकील (Legal Expert) कडून कागदपत्र तपासून घ्या.

Collector च्या परवानगीशिवाय किंवा बनावट कागदावर जमीन घेतली तर सरकार ती परत घेते.

Collector Land घ्यायची असल्यास →

1. विक्रेत्याकडे Collector Permission आहे का?

2. जमीन Class । झाली आहे का?

3. सर्व फेरफार व नोंदी बरोबर आहेत का?

हे तीन मुद्दे नक्की तपासा.