मृत व्यक्तीच्या नावावर असलेली जमीन आपल्या नावावर कशी करावी?

मृत व्यक्तीच्या नावावर असलेली जमीन आपल्या नावावर करण्यासाठी एक ठराविक कायदेशीर प्रक्रिया असते. याला "वारस नोंदणी" (Heirship Entry) किंवा "वारस दाखला घेऊन फेरफार करून नाव लावणे" असे म्हटले जाते.

1 मृत्यू दाखला (Death Certificate) मिळवा

संबंधित व्यक्तीच्या मृत्यूचा दाखला (नगरपालिका / ग्रामपंचायत) मधून घ्या.

तो अधिकृत आणि नोंदणीकृत असावा.

2 वारस दाखला (Heirship Certificate) मिळवा

यासाठी दोन पर्याय असतातः

A) न्यायालयीन प्रक्रिया (अधिसंख्य वारस असल्यास)

स्थानिक सिव्हिल कोर्टात "वारस हक्क प्रमाणपत्र" (Legal Heir Certificate) मिळवण्यासाठी अर्ज करावा.

वकीलाच्या मदतीने अर्ज दाखल करून न्यायालयीन आदेश घ्यावा.

B) तालुका कार्यालय / तहसील ऑफिसकडून (सोपी केस असल्यास)

तलाठी किंवा मंडल अधिकारी यांच्याकडे अर्ज करून गाव पातळीवर चौकशी नोंदवून वारस दाखला मिळवता येतो.

पंचनामे आणि साक्षीदार घेऊन महसूल विभाग अहवाल देतो.

फेरफार नोंदणीसाठी अर्ज करा (Mutation Entry)

वारस दाखला आणि मृत्यू प्रमाणपत्र मिळाल्यावर, तालाठी कार्यालयात जाऊन फेरफारासाठी अर्ज द्यावा.

अर्जासोबत ही कागदपत्रे जोडावीतः

• मृत्यू प्रमाणपत्र
• वारस दाखला
• 7/12 उताऱ्याची प्रत
• आधार कार्ड / ओळखपत्रे
• अन्य संबंधित दस्तऐवज (जर घरातील सदस्यांची सहमती असेल तर ती)

4. फेरफार क्रमांक (Mutation Entry Number) मिळवा

तलाठी कडून फेरफार नोंद घेतली जाते आणि एक क्रमांक दिला जातो.

ही नोंद e-Satbara वर देखील दिसू लागते.

5. 7/12 उताऱ्यावर नाव लागते का ते तपासा

फेरफार पूर्ण झाल्यानंतर, 7/12 उताऱ्यावर आपले नाव दाखल होते.

तुम्ही ते mahabhulekh.maharashtra.gov.in वरून पाहू शकता.

संपूर्ण वारसांची यादी आवश्यक आहे

कुणी एकट्याने अर्ज केला, आणि इतर वारस बाजूला ठेवले, तर त्या अर्जावर आक्षेप येऊ शकतो.

सर्व वारसांनी सहमतीपत्र (NOC) द्यावं किंवा नाव सर्वांची घालावीत.

कोर्टाचे आदेश कधी आवश्यक असतात ?

खालील परिस्थितीत कोर्टाचा आदेश लागू शकतोः

• वादग्रस्त जमीन (उदाहरणः एकाच जमिनीवर अनेक जण हक्क सांगत असतील).
• सर्व वारस सहमत नसतील.
• मालमत्ता मोठी असेल आणि तंटा असेल.

वारस दाखला नोंदणीची मुदत नाही, पण...

• कायद्यानुसार त्यासाठी ठराविक "डेडलाइन" नाही, पण वेळेत अर्ज न केल्यास पुढे वाद वाढू शकतो.
• सरकारी योजनांसाठी (PM Kisan, कर्ज, इ.) जमिनीवर आपले नाव असणे आवश्यक असते.

E-Satbara वर नाव दिसायला वेळ लागू शकतो

फेरफार मंजूर झाल्यावर 15-30 दिवसांनी online नाव दिसायला सुरुवात होते.

अधिकृत वेबसाइट: https://bhulekh.mahabhumi.gov.in

खर्च किती येतो ?

• सर्वसामान्य अर्जासाठी कोणताही मोठा खर्च नसतो.
• जर वकील लागला तर त्याचे फी वेगळे.
• कोर्टाच्या प्रक्रियेत फी वाढू शकते (फी + कोर्ट फी + स्टॅम्प ड्युटी).

शेतीसाठी सबसिडी, कर्ज, योजनांसाठी नाव लागणे आवश्यक

7/12 वर नाव नसल्यासः

• बँक कर्ज मिळणार नाही.
• सरकारी योजनांचे पैसे अडतात.
• NA (Non-agriculture) प्रक्रिया होऊ शकत नाही.

गाव नमुना 6 (Village Form 6) तपासा

• या नमुन्यात मालमत्तेतील फेरफार नोंदी सापडतात.
• कोणता फेरफार कोणत्या कारणासाठी करण्यात आला हे यातून स्पष्ट होते (उदा. मृत्यू, विक्री, हक्क वगैरे).
• तलाठीकडे उपलब्ध असतो.